Phần 1

ADHD và các mối quan hệ

Duy trì những mối quan hệ trọn vẹn có thể là một thách thức đối với người mắc ADHD.

Ví dụ, các triệu chứng bốc đồng có thể khiến một người mắc ADHD thường xuyên ngắt lời người khác hoặc buột miệng nói ra những điều không phù hợp; trong khi đó, các triệu chứng thiếu tập trung lại có thể khiến họ khó theo dõi cuộc trò chuyện hoặc đến muộn trong buổi hẹn với bạn bè, điều này có thể khiến họ trông như thô lỗ hoặc không quan tâm đến tình bạn.

Các triệu chứng bốc đồng còn có thể dẫn đến những quyết định tài chính rủi ro cao hoặc các hành vi liều lĩnh khác, gây căng thẳng trong mối quan hệ với những người xung quanh, đặc biệt là những người gần gũi với mình..

Vì các mối quan hệ gần gũi đóng vai trò rất quan trọng đối với hạnh phúc và sự an lành, nên điều cốt yếu là những người mắc ADHD cần ý thức được ảnh hưởng của những hành vi này lên người khác và rèn luyện kỹ năng để giúp xây dựng các mối gắn kết bền chặt hơn.

Về phía người thân, bạn bè, cũng quan trọng không kém để họ hiểu rõ các thách thức liên quan đến ADHD, và hiểu rằng trong nhiều trường hợp, người mắc ADHD đang nỗ lực để kiểm soát những hành vi đó của họ.

ADHD có ảnh hưởng đến kỹ năng xã hội không?

ADHD có thể gây ra những khó khăn xã hội ở cả trẻ em và người lớn.

Tuy nhiên, nhiều người mắc ADHD vẫn có thể xây dựng những mối quan hệ gần gũi với người khác. Việc giải thích triệu chứng cho người thân, phát triển các cơ chế đối phó, và tìm kiếm liệu pháp để cải thiện kỹ năng xã hội đều có thể giúp người mắc ADHD bù đắp những thiếu hụt về mặt xã hội và nuôi dưỡng những kết nối ý nghĩa.

Phần 2

ADHD và Limerence

Limerence được dùng để mô tả những cảm xúc say mê mãnh liệt, ám ảnh mà nhiều người trải qua khi bị thu hút về mặt tình cảm – lãng mạn. Thay vì tình yêu được nuôi dưỡng bởi sự ổn định và song phương, limerence lại tồn tại nhờ những tưởng tượng, sự bất định và những “cơn hưng phấn dopamine” cảm xúc – và đó chính là lý do nó đặc biệt gây choáng ngợp với người mắc ADHD.

Nếu bạn sống cùng ADHD, não bộ của bạn thường “thèm khát” sự mới mẻ và kích thích. Đó là lý do tại sao limerence có thể mang lại cảm giác gây nghiện, nhưng chính cảm giác hưng phấn này lại dẫn đến nhiều thách thức.

Lao vào quá nhanh

Tính bốc đồng của ADHD khiến bạn dễ lao ngay vào một mối quan hệ mà chưa suy nghĩ kỹ. Có thể bạn bộc lộ tình cảm quá sớm, hoặc đã bắt đầu tưởng tượng về tương lai hai người bên nhau trước cả khi có một cuộc trò chuyện thực sự với đối phương. Điều này rất phấn khích, nhưng cũng tiềm ẩn khả năng đổ vỡ sau này.

Ám ảnh thông qua siêu tập trung (hyperfocus)

Bạn có thấy mình cứ tua đi tua lại tin nhắn, cuộc trò chuyện, hoặc tưởng tượng mọi kịch bản có thể xảy ra trong đầu một cách ám ảnh? Đó chính là sự siêu tập trung của ADHD. Nó có thể khiến bạn cảm thấy cực kỳ gắn kết với ai đó, nhưng đồng thời cũng chiếm trọn tâm trí và khiến bạn khó tập trung vào việc khác – kể cả khi bạn bè hoặc gia đình nhắc bạn nên chậm lại.

Cảm xúc lớn, phản ứng còn lớn hơn

ADHD có thể “vặn volume” cảm xúc của bạn lên mức 10 chỉ trong chớp mắt. Khi bạn đang ở đỉnh cao của limerence, cảm giác thật phấn khích, như thể bạn đang ở trên đỉnh thế giới. Nhưng nếu mọi thứ không diễn ra như bạn mong đợi – hoặc người kia không có cùng cảm giác – thì cú sốc có thể đập vào bạn như cả tấn gạch.

Nôn nóng tìm câu trả lời

Nếu bạn có ADHD, bạn sẽ hiểu rằng não bộ bạn rất khó chịu đựng sự trì hoãn và chờ đợi phần thưởng. Trong khi giai đoạn đầu của các mối quan hệ lại đầy sự chờ đợi và bất định. Điều này có thể khiến bạn muốn thúc ép mối quan hệ tiến triển quá nhanh để tìm kiếm sự trấn an. Điều đó rất dễ khiến đối phương choáng ngợp.

Suy nghĩ quá nhiều về mọi thứ

ADHD thường đi kèm với sự nhạy cảm với sự từ chối (rejection sensitivity), nơi mà chỉ một dấu hiệu nhỏ của sự thờ ơ cũng có thể khiến bạn thấy đau đớn như hứng chịu một cú đánh thật sự. Điều này làm bạn luôn nghi ngờ: “Tại sao họ chưa trả lời tin nhắn?”, “Mình có nói gì sai không?”, “Họ đang mất hứng thú chăng?” Điều này thực sự rất kiệt sức.

Sống trong trạng thái say mê mãnh liệt như vậy có thể làm mọi thứ mất cân bằng. Bạn có thể thấy mình khó tập trung vào công việc, học tập hay các nhiệm vụ thường ngày vì tâm trí liên tục quay về người bạn đang limerence.

Vậy làm sao để quản lý điều này?

Không dễ để gỡ rối ADHD và limerence, nhưng bạn có thể thực hiện vài bước để tìm lại sự cân bằng.

Phanh lại

Hãy chậm lại! Hãy hiện diện. Dán một tờ giấy nhớ lên gương với dòng chữ: “Các mối quan hệ cần thời gian để phát triển”. Đọc nó mỗi sáng. Tránh đưa ra những quyết định lớn – như dọn về ở chung hay bày tỏ tình cảm sâu nặng ngay lập tức.

Đặt ranh giới

Rất dễ bị cuốn vào những suy nghĩ ám ảnh. Hãy giới hạn thời gian nghĩ hoặc nói về người ấy. 

Thay vào đó, hãy chuyển hướng năng lượng sang sở thích, công việc, hoặc gặp gỡ bạn bè. Thực tế, đừng tìm kiếm tình yêu cho đến khi bạn đã có những sở thích riêng. Hãy để bạn bè giúp bạn “phanh lại” khi họ nhắc bạn rằng bạn đang đi quá nhanh. Đừng từ bỏ bạn bè hay sở thích khi bước vào một mối quan hệ – bạn cần sự cân bằng, và đối phương cũng cần ranh giới để bạn không luôn ở đó 24/7.

Hiện diện

Thực hành Chánh niệm (mindfulness) có thể giúp bạn thoát khỏi vòng xoáy suy nghĩ. Khi nhận ra tâm trí đang lao dốc, hãy hít một hơi thật sâu và tập trung vào hiện tại. Viết nhật ký cũng là cách rất hữu ích để sắp xếp lại cảm xúc. Khi não bộ bắt đầu tạo ra những cảm giác, kịch bản hay tâm trạng vô căn cứ, hãy cố gắng bám vào sự thật cho đến khi bạn thực sự hiểu và tin tưởng vào bản thân hơn.

Chia sẻ

Một chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn hiểu rõ lý do bạn cảm thấy như vậy và đưa cho bạn công cụ để quản lý cảm xúc lên xuống, để bạn có thể là chính mình.

Dựa vào hệ thống hỗ trợ

Bạn bè và gia đình có thể giúp bạn giữ góc nhìn thực tế. Khi bạn cảm thấy choáng ngợp hoặc mắc kẹt trong vòng suy nghĩ, họ có thể nhắc bạn lùi lại và nhìn nhận lại một cách bình tĩnh.

 

Tìm sự cân bằng

Limerence có thể trở nên áp đảo và chiếm trọn tâm trí – nhưng với một chút tự nhận thức và công cụ phù hợp, bạn có thể tìm lại sự cân bằng. Chìa khóa nằm ở việc chậm lại, tập trung vào nhu cầu của bản thân và để tình cảm phát triển tự nhiên. 

Tình yêu không nhất thiết phải là chuyến tàu lượn cảm xúc. Nó có thể ổn định, trọn vẹn và chân thật.